Spektakle

ŻYWOT PROTOPOPA AWWAKUMA
 

 

ŻYWOT PROTOPOPA AWWAKUMA

 

Nota reżyserska:

"Duszo moja, duszo moja, czemu śpisz? Obudź się i powstań, przeklęta!... Zasnęłaś snem zgubnym, zadrzemałaś wśród jadła i napoju. Patrzaj, miłująca łajno!" - woła Awwakum w jednej z kluczowych scen przedstawienia i okłada się służącym do mszy trybularzem. Cudu objawienia można pragnąć tak mocno, że gotowym jest się poświęcić i życie, i przedmioty czci. Historyczny Awwakum stał się żywą pochodnią. Spłonął na stosie jako obrońca starej wiary.
Spektakl Teatru "Gardzienice"powstał w czasie stanu wojennego w Polsce, jako dowód, iż nawet z głębi rozpaczy i nienawiści do politycznego wroga śpiewać można pieśń życia.
Jedna z koncepcji polskiego romantyzmu głosi, iż Duch spętany jest przez materię. Dla uwolnienia Ducha niezbędny jest chrzest krwi (uświęcona ofiara).

W czasie stanu wojennego wołanie do duszy, aby się przebudziła, było wołaniem o cud wolności. Cud się spełnił. Łaska politycznej i społecznej wolności spłynęła. Więc czemuż ja, artysta, stojąc dziś na rozstajach dróg, wołam: Duszo moja, duszo moja, powstań? 

Podczas pracy nad IAWWAKUMEM cały nasz zespół wędrował po wsiach polsko-rosyjskich, polsko-ukraińskich. Powoływaliśmy Zgromadzenia, należące do wielowiekowej tradycji. Śpiewaliśmy, recytowaliśmy teksty, pokazywaliśmy sceny z prób przedstawienia. Piliśmy z ludźmi wódkę i przeklinaliśmy podłe życie, słuchaliśmy i uczyliśmy się ich pieśni, przyglądaliśmy się ich ruchom, spaliśmy w ich łóżkach. Życie "naturalizowało" spektakl.
Tak - wtedy, wędrując - byliśmy Bractwem Artystów Życia.
Snuliśmy razem marzenia o lepszym świecie.
Niekoniecznie na tej ziemi.
Nie na tej ziemi? Na jakiej więc?
Odpowiedź była zawsze jedna: na ziemi swojego serca, swojej duszy, swojego umysłu.
I może, być może, na ziemi Sztuki.
Ostatnią pieśń przedstawienia streścić można w zdaniu: Wszelkie stworzenie śpiewa pieśń chwały.
Wierzę, że geniusz sztuki mieszka w każdym stworzeniu.

Włodzimierz Staniewski

Doświadczenia z Wypraw do wschodnich rejonów Polski, a szczególnie materiał dotyczący ludzkich zachowań i sposobów poruszania się, gruntowne rozpoznanie reguł prowadzenia prawosławnego śpiewu, a także studia nad gestami ciała i układami postaci z ikon, pozwoliły na wytworzenie specjalnego treningu - podstawy spektaklu ŻYWOT PROTOPOPA AWWAKUMA - obrazowej analizy "duszy Euroazjaty", jak określał to Staniewski.

Osnową spektaklu był tekst "Żywota" napisany przez fanatycznego działacza religijnego XVII - wiecznej Rosji Awwakuma Pietrowicza (1620-1682) sprzeciwiającego się wszelkim reformom i ostatecznie spalonego na stosie. Zawarta w nim mieszanina kontrastów i przeciwieństw, żywej mowy i subtelnej duchowości, przepojonej deklaracjami pokory wobec Boga, pełna szaleńczych wybuchów nienawiści i opisów na wpółdzikich obyczajów, a przy tym świadectw prawdziwej, syberyjskiej męki (Awwakum spędził na zesłaniu ćwierć wieku) posłużyła Staniewskiemu do budowy niezwykłego spektaklu.

Sens całego AWWAKUMA wyłania się z sumy komplementarnych, różnorodnych, często opozycyjnych działań, gestów, zachowań i śpiewów. Analogicznie skonstruowany został tekst. Staniewski zaproponował nowy sposób adaptowania prozy. Dokonał pełnego przekładu jej treści na język teatralny, nie przenosząc przy tym mechanicznie ani dziejów Awwakuma, ani zdarzeń. Wszystkie elementy stopił w jedną wokalno-ruchową całość, tworząc totalny, zwarty artystycznie obraz.

ŻYWOT PROTOPOPA AWWAKUMA, pokazywany przez kilkanaście lat w kilku wersjach, odnosił sukcesy w wielu krajach.

Zbigniew Taranienko, 'Dwadzieścia lat Gardzienic', Konteksty 1-4, 2001

 


 

Reżyseria, dramaturgia muzyczna i adaptacja tekstu: Włodzimierz Staniewski

Scenografia: Małgorzata Dżygadło - według koncepcji Włodzimierza Staniewskiego

Premierowa obsada spektaklu: Jadwiga Rodowicz, Anna Zubrzycka, Mariusz Gołaj, Henryk Andruszko, Jan Tabaka, Tomasz Rodowicz.

W polskiej premierze udział brali także stażyści zagraniczni: Ulrich Hardt, Franz Hodl, Wolfgang Niklaus, Susanne Philhoffer.

Premiera: 1983 rok w kościółku St. Antonio al Fonte del Cerro (region Molise we Włoszech).

 
 
 
 

Europejski Ośrodek Praktyk Teatralnych
założony, budowany i prowadzony
przez Włodzimierza Staniewskiego

 
Wydarzenia SpecjalneMediaMapa serwisuBIP

Copyright © 2013 - 2017 by Europejski Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice | Realizacja JMC

 
 
 

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij X